عرفیگرائی به معنی سکولاریسم لیبرال انگلو ساکسون، نه بی دینی است نه لائیسته ژاکوبن فرانسوی؛ عرفیگرائی در بن خود یک معنی بیشتر ندارد ــ بیرون بردن تقدس از امر عمومی، از اداره جامعه و نه از وجدانیات افراد



جای دین در جامعه مسئله ای به کهن سالی جامعه های بشری است. از همان زمان که دستیابی به تکنولوژی کشاورزی و دامداری (از سیزده تا ده هزار سال پیش) اجتماعات بزرگ تر انسانی، نخست دهکده ها و سپس از پنج هزار سالی پیش شهر ها را پدید آورد، اداره روزانه اجتماعات در دست کسانی می افتاد که یا زور بیشتر می داشتند یا، از آن مهم تر، می توانستند بر اذهان مردمان تسلط یابند. زور بس نمی بود چون به آسانی جابجا می شد، ولی آنچه بعد ها نظام های اعتقادی و سرانجام دین نام گرفت برتری پایدار تری می بخشید. از اینجا بود که قدرت سیاسی و دینی در همه جامعه های بشری خاستگاهی یگانه داشته است. پادشاه-کاهن، هنجار norm همه دولت ها از پنج هزار سال پیش بوده است ــ تا هنگامی که ایرانیان فرایافت concept
همزادی دین و دولت را آوردند و به یگانگی دین و دولت پایان دادند.
امپراتوری های ماد و هخامنشی را بیابانگردانی پایه گذاشتند که دیگر جز سلجوقیان در تاریخ ایران مانندی نیافتند. آریائی هائی که از استپ های جنوب روسیه و اوکراین کنونی به فلات ایران سرازیر شدند برخلاف بیابانگردان دیگر برای سوختن و کشتن نیامده بودند. آنها به مردمان با فرهنگی که از سه چهار هزار سال پیش از خود شان تمدن های بزرگ در این سرزمین پایه گذاری کرده بودند احترام می گذاشتند و با آنها در می آمیختند و از آنها می آموختند. منشور کورش آغازگر رواداری مذهبی نبود و یک فرایند دویست ساله را که تا پایان اشکانیان سیاست رسمی دولت در ایران شد نهادینه گردانید. "نمونه ساخت" replica های منشور را در سرتاسر امپراتوری یافته اند که نشان می دهد قانون کشور بوده است. پیش از کورش نیز اقوام ایرانی در گوشه و کنار فلات ایران به باور های مذهبی دیگران کاری نداشتند. ماد ها (همدست با بابلیان) نینوا را ویران کردند که در کنار آتش زدن آکروپل آتن تنها نمونه های "واندالیسم" و مایه سرشکستگی ایرانیان کهن است. ولی آن انتقام جوئی های شایسته بربر ها استثنائی بودند. (واندال ها که رم را تاراج کردند و اروپائیان به تاراج و کشتن و سوختن می شناسند از اقوام آریائی بودند).
جهانگشائی و جهانداری هخامنشیان با پادشاه-کاهن جور در نمی آمد. کامبیز خود را فرعون مصر خواند و به جامه پادشاه-کاهن درآمد (حساسیت مصریان سربلند چنان بود که او مادر خود را نیز یک شاهدخت مصری ادعا کرد) ولی شاهنشاهان هخامنشی نمی توانستند سران آن همه مذهب های گوناگون باشند. حاکمیت یگانه زمینی ـ آسمانی ناچار به حاکمیت دوگانه ولی همتراز دگرگشت یافت. ایرانیان با نظریه همزاد بودن دین و دولت نخستین گام را در عرفیگرائی (در معنی جدا کردن دین از دولت) برداشتند. یونانیان و رومیان باستان با مذاهب مدنی شان در این مقولات نمی گنجیدند. در امپراتوری رم پس از بردن پایتخت از رم به کنستانتینوپل، پاپ که در رم مانده بود اندک اندک کلیسا را از حاکمیت دولت جدا کرد تا بار دیگر در حاکمیت کلیسا بهم پیوندد.
اسلام یگانگی دولت و دین را در وجود خود پیامبر زنده کرد و تا هنگامی که خلفا قدرت داشتند پیشوائی سیاسی و دینی در یک جا بود. ولی با سربلند کردن پادشاهی های مستقل در ایران و نیز تکیه روزافزون حکومت های اسلامی به قانون های غیر شرعی، دین و دولت عملا رو به جدائی گذاشتند. خواجه نظام الملک "نامه تنسر" را گرفت و همزاد بودن دین و دولت را، که نام دیگر استقلال دولت از دین است، بار دیگر در متن اسلامی نظریه پردازی کرد. این نظریه تا سده بیستم و برآمدن سلفی ها و سپس بنیادگرائی خمینی و القاعده و باززائی آرزوی خلافت اسلامی کمابیش جاری بوده است. (پادشاهان صفوی چندی به عنوان مرشد کامل نقش دوگانه پادشاه-کاهن را داشتند ولی شکست اجتناب ناپذیر طریقت از شریعت کار را در پایان به سرپرستی آخوند ها کشانید و مرشد کامل خاکبوس شیخ الاسلام گردید).
در اروپای باختری کلیسای کاتولیک، که تنها جانشین واقعی امپراتوری رم بود، پس از پاره پاره شدن امپراتوری فرانک ها در سده نهم با بهره گیری از جنگ ها و رقابت های سلسله ای و ملی، یک دوران ششصد ساله برتری را تجربه کرد. ولی رنسانس و اصلاح دینی و جنگ های مذهبی و برآمدن دولت های مدرن، سرانجام به مداخله دین در دولت پایان دادند.
* * *
این تاریخچه به قصد نشان دادن اهمیت عوامل سیاسی در سلوک جامعه های بشری به عرفیگرائی آورده شده است. ایرانیان به علت جهان بینی گشاده استثنائی خود که در آموزه های زرتشت چنان شکوهی یافت، و نیز به ملاحظات عملی اداره امپراتوری جهانی خود رشته یگانگی دین و دولت را چنان گسستند که اسلام نیز مگر به استثنا نتوانست برقرار کند؛ و اروپائیان باختری با برسازی دولت-ملت مدرن نقطه پایان بر هر برتری دین در امور عمومی گذاشتند. آنچه خلاف این در آن سو و این سوی جهان می بینیم کژروی هائی نافرجام است و مانند جمهوری اسلامی لاشه خود را بردوش می کشد. در ایران ما همه عوامل پیروزی عرفیگرائی را فراهم داریم: از مقدمات فکری که اندیشه مندان اروپائی و ایرانی و هندی و عرب به فراوانی فراهم آورده اند، تا ورشکستگی و رسوائی حکومت آخوند و جهان بینی بنیادگرای اسلامی که خلافت "دیو عباسی" ناصر خسرو نیز به پای ش نمی رسید، تا بیداری توده های بزرگی از جمعیت ایران که در جهان پس از حاکمیت دین می زیند. ما تنها زمان و کوشش هشیارانه لازم داریم.
جامعه ایرانی در مسیر عرفیگرا شدن است ولی آیا همه یک تصور از عرفیگرائی داریم؟ مشکل در اینجاست و اگر مسئله را به روشنی نبینیم کار را بر خود دشوار تر خواهیم گرداند.
عرفیگرائی به معنی سکولاریسم لیبرال انگلو ساکسون، نه بی دینی است نه لائیسته ی ژاکوبن فرانسوی. عرفیگرائی در بن خود یک معنی بیشتر ندارد ــ بیرون بردن تقدس از امر عمومی، از اداره جامعه و نه از وجدانیات افراد. از این گذشته به دولت و هیچ مرجعی حق مداخله در باور های افراد جامعه یا رفتار شخصی افراد (تا آنجا که به حقوق دیگران تجاوز نشود) نمی دهد. اگر مردم می خواهند فرزندان شان درس مذهبی بگیرند خودشان می توانند هزینه اش را بدهند ولی نمی توانند آنها را وادار کنند. اگر هم درس مذهبی به صورت آموزش کینه و خشونت در آید وظیفه دولت است که برای حفظ جامعه جلو ش را بگیرد. زنان اگر خود بخواهند می توانند با حجاب در نهاد های عمومی ظاهر شوند ــ ولی اگر خود بخواهند. به همین ترتیب بحث آزاد محترمانه درباره هر موضوعی می باید آزاد باشد ولی حمله و توهین به باور های کسان، مانند تبعیض به زنان، تجاوز به حق آنان است.
گوهر عرفیگرائی، رواداری لیبرال است. لیبرالیسم سیاسی به دین به عنوان یک نظام ارزش های اخلاقی، نه یک نظام هنجار ها ــ باید ها و نباید ها ــ می نگرد، و می تواند اوضاع و احوال مناسب کنار آمدن دین را با ارزش های لیبرال فراهم کند. همه دین ها، به ویژه اسلام با چیرگی که عملگرائی در آن دارد، از همان آغاز خود تابع اوضاع و احوال بوده اند. امروز در جمهوری اسلامی و عربستان نیز نمی توان به آسانی صد سال پیش دست و پای دزدان را برید و چشم کسان را به عنوان قصاص در آورد و زانیان را سنگسار کرد و به هر کس اختیار داد که به تکلیف شرعی، امر به معروف و نهی از منکر کند. چند همسری و تبعیض به زنان که واپسین سنگر های مردسالاری است در بسیاری جامعه های اسلامی زیر حمله است. آن جامعه ها یکی پس از دیگری راه هائی برای نادیده گرفتن باید ها و نباید ها می یابند و لی ارزش های اخلاقی می توانند و بهتر است نگه داشته شوند. هیچ اشکال ندارد که مردمانی آزادی جنسی یا احترام به خانواده یا دوری از اعتیاد را در تعبیر سختگیرانه تری از پاره ای مردمان دیگر تلقی کنند. در عرفیگرا ترین جامعه ها این بازگشت به ارزش ها را می بینیم. از همه چیز گذشته آن حس زیبا شناختی که در انسان است سرانجام بر بیرون رفتن از اعتدال، بر زیاده روی و ابتذالی که در پیشرفته ترین جامعه ها می بینیم، خواهد شورید.

گذار - گفت‌وگو با مسعود نقره‌کار، نویسنده و پژوهش‌گر                                                                   
 

در شرایط کنونی، حکومت دینی ایران، علاوه بر نشان دادن وجه عدم تحمل دگراندیشی سیاسی، این خصلت ضددموکراتیک خود را در رابطه با مذاهب دیگر یا قومیت‌ها نیز نشان داده‌است.

این واقعیت را هم نمی توان نادیده گرفت که در مقاطع بسیار کوتاهی در میهنمان تحمل دگراندیشی دیده شده‌است، هم از طرف حکومتیان و هم سایر افراد و گروه‌های اجتماعی دگراندیش، که پاره‌هایی از افکار و کردار کوروش و یا دوران حکومت مصدق نمونه‌هایی از آن هستند.

این‌که چه عواملی سبب عدم تحمل، آزار و کشتار دگراندیشان می‌شود، برمی‌گردد به دو عاملی که به آن اشاره شد؛ و در دو دسته‌ی اصلی می‌توان قرارشان داد:

1- دلایل زیستی و روانی در انسان

2- دلایل محیطی، که در میان، می‌توان به مذاهب، و به‌طور کلی، تفکر و رفتار مذهبی و ایدئولوژیک

حکومت اسلامی همچنین سبب شده‌است که میلیون‌ها ایرانی تن به تبعید و مهاجرت بدهند. و می‌دانید که این حکومت حتی کار کشتارها را به خارج از ایران نیز کشاند. کشتار ده‌ها روشنفکر و دگراندیش سیاسی و عقیدتی در اروپا و امریکا و سایر کشور‌های جهان نشان دهنده‌ی ویژگی کم‌مانند حکومت اسلامی‌ست.

رابطه‌ی روشنفکران دگراندیش با جامعه (مردم) رابطه‌ای ضعیف بوده و هست، هم به دلیل شرایط تاریخی، فرهنگی(به ویژه مذهبی) و سیاسی جامعه‌ی ما، و هم به دلیل ضعف‌ها و لغزش‌های روشنفکران و به طور کلی جنبش روشنفکری و روشنگری میهنمان؛ که پرداختن به این عوامل جا و فرصت دیگری می‌طلبد. این دلایل سبب شده‌است که تولیدات فکری روشنفکران در میان همین گروه اجتماعی دست به دست شود و به میان مردم نرود. 

روانشناسی فردی، روانشناسی اجتماعی، جامعه شناسی مدرن و تجربه‌ی زندگی، نشان داده‌است که به تعداد انسان‌ها، ذهنیت و شخصیت متفاوت وجود دارد. مشکل بتوان دو انسان یافت که ذهنیت و شخصیت، و حتی اندیشه‌ای کاملا واحد داشته باشند، چه رسد به این که به دنبال ذهنیت و شخصیت و اندیشه‌ی واحد در یک گروه اجتماعی، طبقه و کل جامعه ‌باشیم.

تجربه‌ی حکومت اسلامی یکبار دیگر نشان داده‌است که پیامد تلاش و رفتار برای همانند و هم‌نواسازی اندیشه و عقیده، آن هم به ضرب آزار و توهین و تحقیر و تبعید و تکفیر و زندان و شکنجه، در واقع سازمان دادن قتل عام‌ها و کشتارهای بزرگ بوده و خواهد بود. کوشیدن در راه یکسان‌سازی انسان‌ها در عرصه‌‌ی اندیشه و نظر، بزرگ‌ترین اهانت به ذهنیت و شخصیت یگانه‌ی انسان‌ها؛ و تلاشی‌ست برای پیروزی غریزه‌ی حیوانی و «نیمه حیوانی» بر اندیشه و کردار انسانی.

به گمان من، سازماندهی اعتراض‌های پراکنده، و گسترش بی‌گسست و مداوم اعتراض‌ها، هنوز به عنوان یک ضرورت مطرح است. متاسفانه اعتراض‌ها، به‌ویژه در خارج کشور، هنگامی بروز می‌کنند و اوج می‌گیرند که حکومت اسلامی در داخل و یا خارج از کشور دست به جنایاتی تازه‌تر می‌زند. در غیراین‌صورت، اعتراض‌ها کاهش می‌یابند و دچار رخوت می‌شوند.  می‌باید به گونه‌ای سازماندهی کرد که حق طلبی‌ها، اعتراض‌ها و افشاگری‌ها سازمان یافته، مداوم و پیوسته باشند.

شهروند - شهباز نخعی

چندین سال پی در پی است که سازمان گزارشگران بدون مرز قلمرو جمهوری اسلامی را بزرگترین زندان روزنامه نگاران و آقای سید علی خامنه ای را دشمن شماره یک مطبوعات معرفی می کند.

ایجاد خفقان برای مطبوعات و رسانه ها و سرکوب روزنامه نگاران محدود به چندین سالی که گزارشگران بدون مرز به این مهم پرداخته نیست و عمری تقریبا به درازای عمر نظام ولایت فقیه دارد. می گویم "تقریبا" زیرا چند ماه آغاز انقلاب را که به "بهار آزادی" موسوم شد باید از این دوران مستثنا کرد.

پیش از 22 بهمن ماه 1357، آیت الله خمینی در پاریس که بود مرتب از آزادی بیان و مطبوعات و برچیده شدن بساط سانسور سخن می گفت و در باغ سبز نشان می داد. از جمله: "حکومت اسلامی ما، اساس کار خود را بر بحث آزاد و مبارزه با هر نوع سانسور گذاشته است." (مصاحبه با خبرگزاری رویتر، پاریس، 4 آبان 1357) و "در حکومت اسلامی ایران، مطبوعات در بیان همه واقعیات و حقایق کشور آزاد خواهند بود." (مصاحبه با روزنامه ایتالیایی پائزه سرا، پاریس، 11 آبان ماه 1357)!

پس از پیروزی انقلاب، آن در باغ سبز نشان دادن ها به سرعت 180 درجه تغییر جهت داد: "ما قلم های مسموم آنهایی را که صحبت ملی و دمکراتیک و اینها را می کنند می شکنیم." (در ملاقات با دانش آموزان و فرهنگیان قم، 22 اسفند ماه 1357) و "اشخاص روشنفکر، اشخاص صاحب قلم، صاحب اطلاع و فکر، بعضی شان را می بینید که قلم ها را برمی دارند و به نام دمکراسی هر چه دلشان می خواهد می نویسند و موجب تشتت می شوند." (خطاب به اعضای نهضت رادیکال ایران، قم، اول امرداد ماه 1358) و "ما آزادی دادیم ولی خطا کردیم، با این حیوانات درنده نمی توانیم با ملایمت رفتار کنیم. دیگر نمی گذاریم هیچ نوشته ای از اینها در هیچ جای مملکت پخش شود. تمام نوشته هایشان را از بین می بریم. با اینها باید با شدت رفتار کرد و با شدت رفتار خواهیم کرد." (معارفه با نمایندگان مجلس خبرگان، قم 27 امرداد ماه 1358) و "این نوشته ها، این نطق ها، این کارهای خلاف، این برنامه های دمکراسی، کناره گیری از اسلام است. هر ندایی که پیدا بشود از کفر است، از زندقه است." (خطاب به نمایندگان مردم تبریز، قم ، 28 شهریور ماه 1358).

من از حرف زدن در مورد حجاب خسته نمی شوم. در تمام سال های کودکی و جوانی ام، «حجاب»

بخشی از زندگی من بوده و سرنوشت مرا تعیین کرده است. با آن بزرگ شده ام. دو رو برم در خانواده تقریباً همه محجبه اند و مادرم هنوز هم مرا به خاطر به قول خودش « اهمال و کوتاهی در حجاب» نبخشیده است.حجاب بزرگترین چالش فردی و سیاسی زندگی من بوده است. بعدها وقتی از کودکی در آمدم، به دانشگاه رفتم و خواندم و دیدم که بزرگترین چالش زندگی زنانی بوده است که من حتی با آنها در بسیاری جهات دیگر متفاوتم.

بگذارید برایتان بگویم تجربۀ تلخ من با حجاب چگونه آغاز شد؟ به خاطر دارم روزی را که برای نخستین بار می بایست جلوی پسرهای فامیل که با آنها هم بازی بودم و در بسیاری موارد با آنها رقابت می کردم، روسری بپوشم. حس تحقیر می کردم. احساس می کردم فلج شده ام و در نگاه آنها خُرد. بخصوص در نگاه یکی شان می خواندم که : «دیدی بالأخره چطور مغلوب شدی؟» قضیه اما فقط مربوط به پوشش نبود. بس فراتر از این بود. موارد متعددی اتفاق می افتاد که وقتی سخت سرگرم بازی یا به خود مشغول بودم، صداهایی عتاب آلود از گوشه و کنار می آمد که : « درست بنشین، لباست را درست کن. همه جایت پیداست. روسریت را بکش جلو، چادرت عقب رفته، گردنت پیداست، موهایت پیداست و ...» هرگز نمی دانستم معنای پس پشت این عتاب و خطاب ها چیست و اصلاً چرا باید به این شیوه مورد خطاب قرار گیرم.

فرزاد پورمرادی

در حالی که رییس جمهوری ایران در جمع روحانیون مشهد از تورم 18 درصدی سخن می گوید (3) ، دکتر فرشاد مومنی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی بر این باور است که دهک‌های پائین جامعه بیش از 50 درصد تورم را تجربه می‌کنند(4) . اقشار آسیب پذیر جامعه منجمله بازنشستگان ، کارکنان دولت و خانواده های با جمعیت فراوان که از درآمد کافی برخوردار نیستند بزرگترین گروهی بشمار می روند که از تبعات تورم در امان نیستند و بیشترین بار این معضل اقتصادی را بر دوش می کشند .
کارشناسان بر این باورند که حداقل 35 درصد ایرانیان زیرخط فقر شدید به سر می‌برند . خط فقر شدید استان تهران برای یک خانوار پنج نفره در سال گذشته، 650 هزار تومان بوده است که امسال به 770 تا 780 هزار تومان می‌رسد. دکتر حسین راغفر، مشاور وزیر اسبق رفاه و تامین اجتماعی در تعیین خط فقر و تدوین‌گر نقشه جغرافیایی فقر کشور ضمن اعلام این خبر رقم واقعی تورم را به مراتب بیشتر از رقم اعلام شده رسمی می داند (5) .

 دموکراسی و آزادی در ایران، طی یک‌صد سال اخیر، قربانی جاه طلبی حاکمان و تفسیرهای مضیق

علما و خطبا از اسلام بوده است. اسلام مانع دموکراسی نیست، اما، از منظر نگارنده، برخی تفاسیر چهره‌ای ناسازگار و ناهمگن از اسلام و دموکراسی تصویر کرده و چالش‌های زیادی پیش روی استقرار و تحکیم دموکراسی ایجاد کرده است.  تا این چالش‌ها برقرار است و حکومت، سکولاریسم، اقتصاد آزاد و آزادی بیان را به رسمیت نمی‌شناسد، دموکراسی نیز محقق نمی‌شود.
متاسفانه آزادی بیان در این سال‌ها تنها محدود به آخوندهای حاکم و حامی دولت بوده است و آن‌ها نیز نه تنها از این آزادی علیه دموکراسی استفاده کرده‌اند، بلکه کوشیده‌اند با ترویج خرافه‌گرایی و تعمیق نادانی، پایه‌های قدرت‌شان را تثبیت کنند و بر ثروت‌شان بیافزایند. بنابراین، در یک‌صد سال اخیر، دو مولفه‌ی «حاکمان جاه‌طلب» و «آخوندهای منفعت‌طلب»، بیشترین نقش را علیه استقرار دموکراسی و آزادی داشته‌اند؛ که در این نوشتار، ضمن تشریح آن، به بررسی برخی موانع  دموکراسی می‌پردازم.

« دموکراسی نفرت آور است » و ژاک رانسیر می گوید که ما باید مجذوب این نفرت باشیم. دموکراسی نفرت آور است نه فقط برای آنان که نگران محو شدن ارزش های اخلاقی هستند یا مایل به قدرتی اقتدار گراتر ، بلکه برای کسانی نیز که مدعی آن هستند اما به نام آن ، نوعی نخبه گرایی را ارج می نهند . برای تمامی کسانی که ایمان دارند امور مهم باید به دست زنان ومردان برگزیده باشد ، دموکراسی نفرت آور است . دموکراسی حکومت اراذل ، حکومت توده و حکومت گوسفندانی است که صلاحیت حکمرانی را ندارند. چرا که طبیعت حکم می کند که تنها آنان که شایسته ترند حاکم باشند. ...این نفرت ازدموکراسی بیش از هر چیز محصول فردگرایی لیبرال و پیامد آن است... لیبرال هایی که پیامدهای آزادی را تحمل نمی کردند و جمهوری خواههایی که پیامد های فردگرایی را...

« دموکراسی در ابتدا نوعی توهین بوده است » . و رانسیر معتقد است که باید توان رسوابودگی دموکراسی را به آن باز گرداند .بی آبروئی و رسوایی دموکراسی ،بیش از هر چیز ،در برابری بنیادی میان « شایسته » و «غیر شایسته » است . برابری نه در همه ابعاد ،بلکه برابری در شایستگی برای حکمرانی ..

گذار - ساسان مقدم

پديده‌‌‌های اجتماعی در ارتباط متقابل باهم عمل می‌کنند؛ اما دوگانگی‌شان اغلب از ديد تحليل‌گران دور می‌ماند و عمدتا به صورتی یک‌جانبه ارزيابی می‌شوند. حافظه‌ی تاریخی که ضعیف باشد، تنها «گذشته‌ی نزدیک به اکنون» به‌یاد آورده می‌شود؛ و وسعت دید که مغلوب سودجویی آنی شود،  تنها یک گونه از «آینده» محتمل فرض می‌شود. شناخت کافی از جامعه، تاریخ آن، روند تحولات، یا ریشه‌ها و زیرساخت‌ها، همراه با مسیرهای جاری و آتی، سرچشمه‌ها، سراب‌ها، و چشم‌اندازها، بدون داشتن دیدی باز و رها، ممکن نیست.

ارتباط اجتماعی/سیاسی/اقتصادی/ فرهنگی ایران با جهان امروز و نهادها و مقررات آن، همراه با التقاط سنت‌های ملی با سنت‌های سیاسی غرب، پدیده‌ای بغرنج به‌وجود آورده است که برخورد با آن نیز، دقتی ویژه و همه‌جانبه طلب می‌کند. با وجود تحولات در زمینه‌ای گسترده، نظام، قوانین، فرهنگ و اخلاق اجتماعی نظام جمهوری اسلامی، ایران را به گذشته برگردانده است. شواهد و شباهت‌های تاریخی در این زمینه اندک نیست. «ولایت مطلقه»ی فقیه، از حکومت «خلفای راشدین» و دیگر خلیفه‌ امپراطوری اسلامی الگوبرداری شده و در تلفیق با تبعات پیش‌روی‌های اجتماعی- همراه با «ملی» شدن و «تک‌کشوری» شدن- به جانب «سلطانیت» مورد اشاره‌ی اکبر گنجی سوق یافته است. احمدی نژاد، کاریکاتوری از «رضا خان میرپنج» است؛ با سوابقی شبیه به او، و خلقیات «شاهانه»ای شبیه‌تر. «اصلاح‌طلبان» حکومتی و نیروهای موسوم به «ملی- مذهبی»، بی‌شباهت به دو نیروی عمده‌ی سیاسی در سده‌های سوم هجری به بعد (ایرانیان نفوذ کرده در دربار اعراب حاکم و گروه‌های اصلاح‌طلب مسلمان شیعه در برابر خلفای سنی عرب و ترک نومسلمان) نیستند؛ و نحوه‌ی به حکومت رسیدن‌ روحانیون، شباهتی وافر به دو مقطع تاریخی سده‌های پیشین دارد (پیش از حمله‌ی اعراب، و سپس، پیش از به حکومت رسیدن سلسله‌ی صفوی) که ضعف و فساد سلسله‌های پادشاهی، مردم را به ستوه آورده و آماده‌ی پذیرش حکومت و مذهبی تازه کرده بود.اما این تمام واقعیت نیست. جامعه‌ی ایران، در عین حال، در طول سه دهه‌ی گذشته در جوانب متعدد و گسترده متحول شده است و تنها گروه کوچکی از هواداران نظام پیشین می‌توانند از این «شباهت‌«های تاریخی نتیجه‌ای سطحی و یک جانبه به سود این تفسیر بگیرند که وقایع پس از سقوط سلطنت پهلوی، جامعه‌ی ایران را به قهقرا درغلتانده است و در تمام سطوح، ناصواب و مخرب بوده است.

پژواک ایران - داریوش آشوری

روشنفکری جديد ايران پس از تماس با اروپا به دنبال جنگ های ايران و روس پديد آمد. از آن زمان تا کنون بيش از يکصد و پنجاه سال گذشته است. تاريخ روشنفکری ايران را شايد بتوان به چند دوره تقسيم کرد: (۱) از آغاز تا انقلاب مشروطه و دنباله آن تا کودتای ۱۲۹۹؛ (۲) دوره رضاشاه؛ و،سرانجام (۳) از ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷. می خواهم نظر شما را درباره اين دوره بندی‌ها بدانم و بپرسم که از کجا راه افتاده ايم و به کجا رسيده ايم. اکنون در کجا ايستاده ايم و چگونه می توانستيم در جای بهتر و بالاتری ايستاده باشيم؟ و روشنفکری کدام دوران وظايف خود را به نحو بهتر و درست تری در ارتباط با مدرنيته انجام داده است؟

دیشب تو خیابون نگاهی به دور و ورم کردم ، یه لحظه ترس تمام وجودم رو گرفت.به قول علی : مردم راحت شده اند . قبلا ها یه عفافی و یه عزت یو یه حیایی بود ولی حالا...

می گن از دستاوردهای جناب خاتمی!!؟آره خاتمی اومد ، اومد به مردم آزادی بده اما چی داد!!؟ بی حیایی!!؟ آره خاتمی از اقتصاددان های بین المللی سازمان ملل استفاده کرد ولی به غیر از اقتصاد چیزهای دیگه ای هم یاد ایران داد آره بی حیایی رو...

این آزادی بیان بود یا آزادی پوشش؟؟؟

در دوران خاتمی :

سال اول : جوراب های ساق کوتاه

سال دوم : شلوار زیر مانتو . مانتو از بغل تا ساق پا باز ( چاک )

سال سوم : شلوار زیر مانتو . مانتو از بغل تا زانو باز

سال چهارم : روسری ها فرق سر با آرایش غلیظ

سال پنجم : شلوار لی . مانتو از روبرو تا زانو باز

سال ششم : شلوار های لی چسب بدن نمای طرح دار . پا تیغ زده تا ساق پا پیدا. مانتو بدون دکمه ی بسته تا بالای زانو

سال هفتم : لباس های خونه با پا تیغ زده تا زیر زانو پیدا 

سال هشتم : بدون روسری با لباس خواب

این آزادی بیانی بود که خاتمی می گفت!!؟

نمایشگاه بین المللی کتاب هم نزدیک البته بهتر بگیم نمایشگاه بین المللی مانکن ها...

این آزادی بیانی بود که خاتمی می گفت!!؟

بعد می یان به خاتمی می گن در ریاست جمهوری بعدی شرکت کن تازه نازم میکنه ، اینجوری می شه که محمد رضا خاتمی می یاد می گه اگه اصلاحات تصمیم بگیره خاتمی باید بیاید ... کجا بیاد ؟؟؟ دیگه از این بدتر هم می شه ؟؟؟ البته اگه دست شماها باشه چرا که نه !!! یاران باران !!!؟ آره البته باران از نوع اسیدی !!!

مردم ایران فهمیده اند ، برای انتخابات مجلس فردی که از شهر ما نامزد شده بود عکسشو با زور پیدا می کردی فقط و فقط سر چهارراه ها و میدون ها عکس خاتمی رو می دیدی که بعضی ها فکر کرده بودند خاتمی در شهر ما نامزد شده . بعد این نامزد محترم جزء 5 نفر اول شهرمون هم نشد !!؟

شهروند - حسن زرهی - در روزهای نخست انقلاب رهبر رژیم با نقل از دیدار پیامبر با یک کارگر و بوسه زدن بر دستان آن کارگر مدعی شد رژیم آنها رژیمی ست که از همین سنت نبوی پیروی خواهد کرد. در زمینه های دیگر نیز رهبران رژیم مدام شعار می دادند که نفت را بر سر سفره های مردم خواهند آورد و در مورد زندگی بهشتی آینده کارگران نیز وعده های بسیار دادند. حالا اما کارگران ایران با حداقل دستمزد 219 هزار تومان در ماه، باید با مشکلات بسیار از جمله حداقل 300 هزار تومان اجاره خانه دست و پنجه نرم کنند. پیش از رسیدن اول ماه مه، هم نشریات کارگری را تعطیل و توقیف و تهدید کرده اند و هم از کارگران به هزار حیله تعهد گرفته اند که روزشان را گرامی ندارند. این همه داستان حکومتی است که با وعده های بهشت در روی زمین آمد و حالا به کمتر از ایجاد جهنم در زندگی کارگران، معلمان، دانش آموزان، دانشجویان، زنان، جوانان و ... رضایت نمی دهد.

گذار - علی‌اصغر رمضانپور

سانسور در ایران در دوره‌ی جمهوری اسلامی از نخستین ماه‌های پس از رای‌گیری برای قانون اساسی آغاز شد و به تدریج توسعه یافت. در این مسیر، هم دامنه‌ی سانسور افزایش یافت و هم ساختار اجرای آن شکل گرفت. دامنه‌ی سانسور، در سه بخش «زندگی مدنی» و «فرهنگ، هنر و اطلاع‌رسانی » و «سیاست و بوروکراسی» توسعه یافت. متناسب با تکوین ساختار سیاسی جمهوری اسلامی، ساختار سانسور نیز در آن شکل گرفت. فهم دقیق این ساختار نیازمند مرور تاریخ شکل‌گیری آن است؛ تاریخی که مرور آن، به دلیل سانسور در تاریخ نگاری، به دشواری امکان‌پذیر است و تنها می‌توان به یادآوری برخی رویدادها پرداخت. بنابراین، در بحث حاضر، تنها به وضعیت کنونی دامنه‌ی و ساختار سانسور می‌پردازیم؛ و تنها به تلاش برای یادآوری برخی پس‌زمینه‌های تاریخی بسنده می‌کنیم.

به مناسبت هفدهمین سالگرد ترور عبدالرحمن برومند

ژورنالیست - لادن برومند

هانا آرنت يکی از انديشمندان يهودی و آلمانی تبار قرن بيستم در مقا له ای که در سال 1945 منتشر شد، می نويسد بارها با آلمانی هايی روبرو شده که به او می گفتند: "ما از آلمانی بودن خود شرمنده ايم"، و او در پاسخ آنان می گفت: "من از انسان بودن خود".
شايد اين جوهر مشترک انسانی ماست که در مقابل ظلم و ستمی که بر انسان می رود احساس مسئوليت می کنيم. از آن دو بيت معروف سعدی گرفته تا قانون کيفری در فرانسه که ، "عدم ياری به يک انسان در خطر را جرم می شناسد"، تا ايجاد سازمان هايی چون صليب سرخ، عفو بين‌الملل، ديده بان حقوق بشر يا پزشکان بدون مرز، از جمله پاسخ هايی است که انسان ها در موقعيت‌های مختلف، به حس مسئوليت و احساس گناه در مقابل فجايعی داد ه اند که نه آمر آن بودند و نه عامل‌.
بديهی است که در قرن جنايات بی‌شمار عليه بشريت، قربانيان، دولتمردان، حقوقدانان و انديشمندان جهان در اين باره انديشيده‌اند و حاصل تجربيات و فکرشان را به رشته تحرير کشيده اند. از اين‌رو، ادبيات پرمايه ای درباره‌ی اهميت ياد و خاطره در اختيار ماست که بر فکر و چاره‌جويی مان تأثير می گذارد و در را ه پر خطر دموکراسی ياری‌مان ميدهد.
بيست و نه سال پيش نظامی بر اساس نفی حقوق بشر در ايران پی ريزی شد. از آن زمان ملت ايران شاهد نقض مستمر اين حقوق و اعمال خشونتی بی سابقه در تاريخ معاصر کشور بوده‌است. سؤال اين است که برای پايان دادن به اين خشونت و حمايت از حقوق افراد چه می توان کرد؟ می‌توان همچنان انگشت اتهام را به سوی آمران، عاملان و مباشران اين قتل ها و به طور کلی همه اعدام های خودسرانه نشانه رفت و خواستار دادگاهی صالح شد که اتهامات مقامات و مأموران جمهوری اسلامی را بررسی کند و اگر جرمشان محرز شد، به مجازات رساند. البته که اين هدف همه ماست، اما فعلاً متهمان حکومت می کنند و جهانيان چندان نگران اجرای عدالت در مورد قربانيان اعدام های خودسرانه در ايران نيستند.
پس راهی ديگر بايد جست. شايد برای اينکه روز پاسخ‌گويی زودتر فرا رسد، بتوانيم خود چاره‌ای بينديشيم. شايد بهترين راه، زمينه سازی برای اجرای عدالت، مراجعه به وجدان خويش و بررسی مسئوليتی است که خود به عنوان شهروند به عهده داريم. و ای بسا که در آئينه خاطره‌ها بتوانيم ابعاد اين مسئوليت را بررسی کنيم و و جدان رنجور خويشتن را به داوری کشيم و از خود بپرسيم که چگونه و چرا چنين خطا کرديم. چون خطا کرديم آن روز که مليون مليون به طرف صندوق‌ها‌ی رأی شتافتيم و رقص کنان، چنين سرنوشت فاجعه باری را برای خود و فرزندان و مملکت‌مان را رقم زديم.

مهرزاد بروجردی: من اين سخن را كه روشنفكران بايد از سياست كناره بگيرند سست و دفاع ‌ناپذير مي‌دانم. به قول نويسنده انگليسي گراهام‌گرين، سياست مانند هوايي كه در آن نفس مي‌كشيم درون و پيرامون ما را سرشار كرده است. بي‌شك در جامعه‌اي مانند ايران كمبود مردمان دانش‌آموخته و فرهيخته از يك ‌سو و تمناي فراگير پيشرفت و توسعهء اجتماعي از ديگر سو روشنفكران را می ‌خواند تا پا به پهنه سياست ‌ورزی نهند و آنگاه در همراهی با تاريخی كه پيوسته زخم تيغ و تبر بر دل و جگرها نهاده است سرنوشتي پر آب چشم و آتش ‌دل براي خويش رقم زنند.

چنين است كه نظاره‌كنندگان اين سرنوشت نافرجام گاه از «قطار خالي سياست» سخن گفته‌اند و گه از جهاني كه جز «زندان خردمندان» نيست شكوه كرده‌اند. بی ‌سبب نيست كه گروه فراواني از ايرانيان سلامت را در گريز از سياست مي‌دانند و با شاه كليد «نظريهء توطئه» عطاي هر تكاپوي سياسي را به لقايش مي‌بخشند و همه دست اندركاران سياست را به يك چوب مي‌رانند.

من اما به‌رغم اين نگاه بدبينانه به سياست، نقش روشنفكران در قلمرو سياست‌ورزي را آموزش فن‌ تبديل كردن «زورگويي» به «قانونمندي» به گروه حكومت‌پيشگان مي‌دانم.

خدمت روشنفكران را همچنين بايد در به چالش كشيدن پندارها و تعصب‌هاي جمعي جست‌وجو كرد. چنين است كه به باور من درگيري و دست‌‌اندركاري روشنفكران در سياست نه تنها مفيد و خواستني كه ناچار و ضروري است و صدالبته كه سياست‌ورزي تنها يكي از قلمروهاي تكاپوي روشنفكري است.

شهروند: بامداد پنجشنبه دهم اپریل 2008 در ذهن ایرانیان کانادا جای ویژه ای خواهد یافت. روزی که سرانجام نوروز ما وارد تقویم بزرگترین استان کانادا شد. روزی از نادر روزهای تاریخ مجلس کانادا که لایحه ای به تصویب رسید که مطلقا مخالف که نداشت هیچ، احزاب مخالف و نمایندگان آنها هم در ستایش نوروز و هم در اهمیت حضور علمی و سیاسی دکتر مریدی نماینده حزب لیبرال از ریچموندهیل و پیشنهاد دهنده این لایحه سخنرانی کردند و همه گفتند، احساس غرور و افتخار می کنند که از پیشنهاد دکتر مریدی حمایت می کنند.

در مجلس از ایرانیان دکتر داود فرمانی از وکلای ایرانی و رئیس شعبه ریچموندهیل حزب لیبرال و حسن زرهی سردبیر شهروند، که توسط رئیس مجلس حضور آنان اعلام شد، و نیز سعید فرح آبادی مدیر امور بازرگانی شهروند حضور داشتند.

نگاهی به آنچه به دهم اپریل انجامید

سال ها پیش دیوید کاپلان نماینده مجلس و از وزرای کنونی دولت لیبرال به خواست ایرانیان لایحه رسمی شدن نوروز را به مجلس برد، اما رای نیاورد. سال پیش نیز ماریو راکو نماینده مجلس از تورن هیل بخت تصویب آن را آزمود، که متاسفانه به رسمیت نیانجامید. تا این که سرانجام به همت دکتر رضا مریدی در دهم اپریل 2008 این مهم به انجام رسید.

روز 20 مارچ امسال و همزمان با برگزاری جشن عید نوروز در پارلمان انتاریو، دکتر مریدی نماینده ایرانی تبار پارلمان از حوزه ریچموندهیل لایحه رسمی شدن عید نوروز را به پارلمان انتاریو ارائه کرد. لایحه یاد شده همان روز توسط منشی پارلمان دریافت شد و در دستور کار پارلمان قرار گرفت.

ناگفته نماند که طرح این گونه لوایح در پارلمان گاه تا یک سال و شاید بیشتر طول می کشد، اما درخواست دکتر مریدی که با پیگیری حزبش (لیبرال) توام بود، باعث شد که این لایحه سه هفته پس از تحویل در دستور مذاکرات پارلمان قرار گیرد.

پیش از طرح لایحه ی یاد شده، دکتر مریدی نمایندگان پارلمان از احزاب لیبرال، محافظه کار و دموکرات نو را در جریان قرار داده بود و اطلاعات لازمدرباره نوروز و سابقه تاریخی آن و اهمیت این عید بهاری باستانی را، نه تنها برای ایرانیان بلکه برای اهالی کشورهای همسایه ایران، در اختیار آنان گذارده بود.

به هنگام طرح لایحه در روز پنجشنبه، 10 اپریل، رئیس پارلمان طبق سنت پارلمانی از دکتر مریدی خواست که لایحه پیشنهادی را قرائت کند. وی از جای برخاست و متن لایحه را خواند. ترجمه آن چنین است:

"آقای رئیس

از این که به اینجانب فرصت دادید که امروز لایحه زیر را تقدیم پارلمان کنم سپاسگزارم.

به باور این پارلمان و با پیروی از سیاست حمایت از فرهنگ های گوناگون، دولت انتاریو می بایست روز اول بهار را که در فاصله 20 مارچ تا 22 مارچ اتفاق می افتد، به نام "نوروز" بشناسد."

سپس منشی پارلمان بار دیگر متن لایحه را قرائت کرد و آنگاه رئیس پارلمان از دکتر مریدی خواست که در پیوند با این لایحه صحبت کند.

دکتر مریدی طی سخنانی به سابقه تاریخی نوروز اشاره کرد و افزود، نوروز اولین روز بهار و زایش زمین است. نوروز پیام آور دوستی، محبت، صلح، جشن و شادی است و نخستین بار توسط پادشاه افسانه ای ایران باستان "جمشید شاه" برگزار شده است. هر چند نوروز ریشه در آئین زرتشتی دارد، اما در طول تاریخ صورت غیر مذهبی به خود گرفته است و علاوه بر ایران در کشورهای گوناگون آسیای مرکزی مانند افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و قزاقستان و همچنین جمهوری آذربایجان و بخشی از پاکستان، هند، سوریه، عراق و روسیه نیز جشن گرفته می شود.

نوروز آغاز سال رسمی در ایران و افغانستان است و جشن ملی در جمهوری آذربایجان محسوب می شود.مذهب های بهایی و شیعه اسماعیلیه که هر دو ریشه در ایران دارند نیز نوروز را گرامی می دارند.

دکتر مریدی سپس درباره آئین نوروزی از جمله سفره هفت سین و شرح آن چه بر این سفره هست پرداخت و افزود، دید و بازدیدهای نوروزی و مراسم چهارشنبه سوری و سیزده بدر و سبزه گره زنی از زمره مراسم نوروزی هستند که ایرانیان و ملیت های دیگر نسبت به آنها علاقه و دلبستگی داشته و گرامیشان می دارند. او افزود، نوروز گشایش گر درهای امید و شادی به روی آدمی ست و رشته ای ست که ملیت های گوناگون و بویژه ایرانیان را به هم نزدیک و مهربان می کند و آغازگر فصل تازه و سال نو است.

پس از سخنان دکتر مریدی، رئیس پارلمان از نمایندگان احزاب درخواست کرد که درباره این لایحه صحبت کنند. نخستین سخنران آقای پیتر شورمن (Peter Schurman) از حزب مخالف دولت (حزب محافظه کار) بود. او طی سخنان خود با اجرایی بسیار گرم و زیبا که نشان از سابقه رسانه ای او داشت، از لایحه پشتیبانی کرد و از دکتر مریدی به عنوان شخصیتی علمی که حضورش در پارلمان مهم است یاد کرد و حمایت همه جانبه خود را از لایحه ابراز داشت.

نمایندگان دیگر حمایت کننده لایحه عبارت بودند از:

پال میلر(Paul Miller) از حزب نیودمکرات

کتلین وین( Kathleen Wynne)از حزب لیبرال

تد چاد لیگ(Ted Chudleigh)از حزب محافظه کار

پیتر تابونس(Peter Tabuns)از حزب نیودمکرات

دیوید زیمر(David Zimmer)از حزب لیبرال

جیم ویلسون (Jim Wilson) از حزب محافظه کار

و Tony Ruprechtاز حزب لیبرال که هر کدام 5 دقیقه در دفاع از لایحه نوروز صحبت کردند.

بیشتر سخنران ها علاوه بر دفاع از لایحه نوروزی با اشاره به شخصیت علمی و اجتماعی دکتر مریدی و اظهار خوشحالی از حضور چنین شخصیتی از جامعه ایرانی در مجلس، خود را مفتخر به حمایت از این لایحه دانستند.

سپس رئیس پارلمان بنا بر سنت پارلمانی از آقای مریدی خواست که در دو دقیقه مباحثات راجمع بندی کند. دکتر مریدی گفت:

"آقای رئیس! از نمایندگان محترمی که درباره این لایحه سخن گفتند قدردانی می کنم. جامعه ایرانی انتاریو جامعه نسبتا جوانی ست. ایرانیان پس از انقلاب سال 1979 ایران، آغاز به مهاجرت دسته جمعی به کشورهای دیگر کردند. طی این مدت ایرانیان کانادا موقعیت خود را در این کشور تثبیت کرده و امروزه به عنوان جامعه ای متحرک و کارآمد در کشور کانادا بشمار می روند. جامعه ایرانی افتخار دارد که افرادی از آن در زمینه های گوناگون و به شرح زیر خدمات شایان توجهی به کشور کانادا و استان انتاریو ارائه کرده اند:

روزنامه نگاری، حقوق، اجرای قانون، دانشگاهها، پژوهش های علمی، هنر، پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، صنایع دستی و تولیدی، مهندسی، صادرات و واردات، ساختمان سازی، معاملات املاک، رستوران، حرفه های گوناگون، خدمات اجتماعی، خدمات اداری و دولتی و سیاست.

آقای رئیس!

این لایحه برای جامعه ایرانیان و جوامع دیگر استان انتاریو که همه ساله نوروز را جشن می گیرند از اهمیت سمبولیک ویژه ای برخوردار است. عید نوروز با وجود ویژگی انکارناکردنی ایرانی آن، می تواند توسط همه مردم انتاریو جشن گرفته شود."

پس از سخنان دکتر مریدی، رئیس پارلمان رای گیری کرد و همه نمایندگان پارلمان از هر سه حزب لیبرال، محافظه کار و دموکرات نو به لایحه رای موافق دادند و رئیس پارلمان تصویب لایحه را در میان کف زدن های ممتد نمایندگان پارلمان در حالی که نگاه به دکتر مریدی داشتند اعلام کرد و بدین ترتیب فصل تازه ای در تاریخ حضور ایرانیان در انتاریو گشوده شد.

ما ایرانیان یک بار دیگر ثابت کردیم که در سراسر جهان، هر جا که باشیم، به نوروز به عنوان یکی از شاخص های ملی و بخشی از هویت خود ارج می گذاریم.

23 نفر از دانشجويان دانشگاه شيراز در پي شركت در اعتراضات صنفي 10 روزه اسفند  86 به كميته انضباطي احضار شدند.  به دانشجويان احضاري از جمله هادي الم لي، اسماعيل جليلوند،‌ سعيد خسروآبادي، سعيد خلعتبري،‌ نسيم دالوند،‌ امين درستي،‌ سعيد دهقان، رحيم سليماني، مجتبي شيخيان،‌ سجاد فتاحي،‌ رضا فولادي، يونس ميرحسيني و... تا دوشنبه 20 فروردين مهلت مراجعه به كميته انضباطي داده شده است.

همچنين شنيده ها حاكي از آن است كه كميته انضباطي دانشگاه قصد احضار عده اي ديگر از دانشجويان شركت كننده در تحصن را دارد.

در اين تحصن 10 روزه  دانشجويان دانشگاه شيراز خواستار استعفاي محمد هادي صادقي رئيس دانشگاه بودند که با حضور نماينده ايي از وزارت علوم و قول بررسي خواسته هاي متحصنين، دانشجويان پي گيري خواسته هاي خود را به بعد از تعطيلات  نوروزي موكول كردند.

در طي اين تحصن 12 تن ديگر از دانشجويان به دادسرای  عمومي و انقلاب شیراز احضار شدند كه  در دومين مراجعه ي خود به دادگاه بازداشت و با حضور مجدد كفيلان خود در دادسرا آزاد شدند.

شایان ذكر است كه چند روز بعد از اتمام  اين تحصن  در 22 اسفند،  10 تن ديگر از دانشجويان به  17ترم محروميت از تحصيل از سوي كميته انضباطي محكوم شدند.

4تن از اين دانشجويان به نام هاي ناهيد افراسيابي، اسماعيل جليلوند، حمدالله نامجو و سحر يزداني پور در پي شركت در تحصن 14 و 18 آذر در حمايت از يونس ميرحسيني به كميته انضباطي نيز احضارشده بودند. همچنين اين دانشجويان در طي بازداشت ميرحسيني به اداره ي اطلاعات نيز احضار شده بودند هر كدام به دو ترم محروميت از تحصيل با احتساب سنوات محكوم شدند.

 6 نفر ديگر از اعضاي شوراي صنفي نیز به علت اعتراض  به برگزاری غیر قانونی  انتخابات شوراي صنفي  از طرف مديريت دانشگاه  و حذف کاندیداهای منتقد  به 1 تا 2 ترم محروميت از تحصيل محكوم شدند كه حكم اين 6 نفربه صورت تعليقی صادر شده است.

اسفند ماه گذشته در دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیزگارد ویژه نیروی انتظامی با ممانعت از برگزاری مراسم بزرگداشت دکتر مصدق و با ضرب و شتم ،   8 تن از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان به نامهای محمد مهدی احمدی، مسعود خیراتی ، نادر دیناری، مهدی امیریان ، سعادت دلفانی، مجتبی وکیلی، علی حسنی، محسن فخری را دستگیرکزد. این دامشجویان به مدت سه روز در بازداشتگاه اداره اطلاعات استان فارس نگهداری و سپس با قرار وثیقه آزاد شدند.

دانشجویان معتقدند كه مديريت دانشگاه شيراز با همکاری نهادهای امنیتی به وسیله صدور احكام و احضاريه ها قصد ايجاد فضاي رعب و  وحشت و ممانعت از دانشجويان براي پي گيري خواسته هاي شان را دارند.

گنجاندن اصل ولایت‌فقیه در قانون اساسی بر اساس نظریه دهه 40 و اوایل دهه 50 آقای خمینی ، یکی دیگر از قدم‌ها در منحرف ساختن انقلاب بود که در مجلس خبرگان قانون اساسی انجام شد.برای نخستین بار، ملا احمد نراقی در کتاب عواید الایام و در قرن سیزدهم این نظریه را بیان کرد.[1] بعدها این نظریه به عنوان تز اساسی آقای خمینی شرح و بسط پیدا کرد و سرانجام در حدود10 سال پیش از انقلاب مکتوب گشت. آقای خمینی در این کتاب، که ماحصل درس‌های ایشان در نجف تحت عنوان ولایت‌فقیه است، در اثری همسنگ شهریار، اثر ماکیاول، قدرت را نه در ید ملت که در قبضه ولی‌فقیه و قیم مردم می‌بیند وحکومتی را تبیین می‌کند که انتظار ندارد بدین زودی‌ها برقرار شود. او در قسمتی از این کتاب میگوید:

"هیچ عاقلی انتظار ندارد که تبلیغات و تعلیمات ما به زودی به تشکیل حکومت اسلامی منتهی شود. این هدفی است که احتیاج به زمان دارد."[2]

و حال آن‌که به فاصله 6،7 سال حکومت‌اسلامی ‌جامه عمل پوشید. تزی که بعدها در مقام رهبری جمهوری اسلامی دنبال شد و طرفداران و مدافعان خاصی یافت، در تمامی این سال‌ها توسط شخص آقای خمینی و همراهانش شرح و بسط ویژه‌ای پیدا کرد:

خمینی:"مردم ناقص‌اند و نیازمند کمال‌اند وناکامل‌اند، پس به حاکمی که قیم امین صالح باشد محتاجند."[3]

جنتی:"ملت به عنوان ایتام محسوب می‌شوند و عالمان در حکم قیم و والیان امر هستند که کار رسیدگی به تمام امور مردم را دارا هستند."[4]

مصباح یزدی:"اعتبار ولايت فقيه به مردم نيست."[5]

خمینی:"ولایت فقیه واقعیتی جز قرار دادن و تعیین قیم برای صغار ندارد."[6]

بهشتی:"اگر جامعه ما بخواهد به راستى اسلامى بماند و اسلام اصيل بر آن حكومت كند، بايد فقيه در جامعه، هم رهبرى فقاهتى كند و هم رهبرى ولايتى؛ يعنى بايد نبض حكومت در دست فقيه باشد."[7]

خامنه‌ای:" اگر مسئله ولايت مطلقه فقیه كه مبنا و قاعده اين نظام است، ذره‏اى خدشه‏دار شود، ما گره كور خواهيم داشت."[8]

خمینی:"اگر فقیه درکار نباشد، ولایت فقیه درکار نباشد طاغوت است. یا خدا است یا طاغوت. اگر رئیس‌جمهور با نصب فقیه نباشد طاغوت است."[9]

مصباح یزدی:"ولايت فقيه، مترقي ترين اصل قوانين كشور است."[10]

خمینی:" ولايت فقيه براى شما يك هديه الهى است."[11]

قره باغي:"ولايت فقيه ستون خيمه جامعه است."[12]

خمینی:"ملت ولایت فقیه را می‌خواهد."[13]

خمینی: " فقهاي جامع الشرايط از طرف معصومين نيابت در تمام امور شرعي، سياسي و اجتماعي دارند و تولي امور در غيبت كبير موكول به آنان است."[14]

خزعلی:"اين چه حرفى است كه مى‏گويند اگر مردم خواستند. مردم چه كاره‏اند؟ مردم احكام خدا را اجرا مى‏كنند. مردم محترم و عزيزند اما براى اجراى احكام خدا، نه براى بر هم زدن احكام خدا."[15] غرویان:"مردم خوب می دانند که حکومت مال مردم نيست بلکه حکومت متعلق به خداست.در انتخابات و رفراندومها مردم برای بيعت با ولايت فقيه می روند نه برای تعيين حکم خدا"[16]

خمینی:"مخالفت با ولایت فقیه، مخالفت ‏با اسلام است"[17]

مشکینی: "ما معتقديم كه بلا اشكال، فقيه ولايت مطلقه دارد."[18]

خمینی:"مفهوم رهبري ديني، رهبري علماي مذهبي است در همه شئون جامعه."[19]

داریوش همایون

دین در معنی عام خود اصولی است که بی آنها ماهیت دیگری می شود، و در هر شرایطی می ماند؛ ولی با آن اصول کار های گوناگون می توان کرد و روزافزون کرده اند


گرفتاری دین با پیشرفت، گرفتاری گاه سازش ناپذیر، تنها ناباوران را به تکاپوی بیرون رفتن از بن بست نمی اندازد. امروز اندیشه مندان دین دار یا اصلاحگران دینی از کشور های گوناگون اسلامی بیش از همیشه درگیر این مسئله اند. (از و نه در کشور های اسلامی، زیرا فضای سیاسی و به ویژه فرهنگی اجازه چنین جسارت هائی را نمی دهد و آن اندیشه مندان تقریبا همه در بیرون کار می کنند و کتاب های شان نیز عموما به زبان های اروپائی است. ترکیه و ایران البته استثنا هستند. ترکیه حکومتی عرفیگرا دارد و ایران جامعه ای عرفیگرا.) پیشینه این کشاکش به نخستین برخورد ها با اروپای مدرن برمی گردد و داستانی دراز است. ما در ایران دویست سالی است میدان جنگ دین و پیشرفت بوده ایم. و آنچه از این جنگ درازآهنگ بدر آمده پیشرفت ناقص ناهماهنگ، تاریخ ناشاد، فرصت های ازدست رفته، و دین زخم خورده و بی اعتبار شده به دست رهبران مذهبی است.
خود اینکه دین از دیرباز در چالش پیشرفت، یا دگرگونی، افتاده است و جلوه های تندی گرفتن آن را از اندونزی تا تونس می بینیم، دو گزاره را آشکار می کند. نخست، دین ناگزیر از سازگار کردن خود با پیشرفت است. دوم، چنان سازگار شدنی، با دین در تضادی نیست که رهبران مذهبی و سود برندگان از وضع موجود وانمود می کنند. آنچه دگرگونی در دین را فرا آورده چیزی جز "نگرش دینی" نیست. در معنی عام خود، دین اصولی است که بی آنها ماهیت دیگری می شود، و در هر شرایطی می ماند؛ ولی با آن اصول کار های گوناگون می توان کرد و روزافزون کرده اند. نگرش دینی رفتار ویژه ای است که اهل دین در هر زمان با دین دارند.
دین اگر مانند اسلام یا مسیحیت یک پدیده جهانی و تاریخی باشد بسیار چیز ها برای بسیار کسان است؛ موضوع نگرش ها (تعبیر ها و کارکرد ها)ی گوناگون که سراسر تاریخ از آن پر بوده است. یک نمونه نزدیک ش خرافات که در حرکت دین در تاریخ و جغرافیا، بر آن بسته می شود تا جائی که شاعر خطاب به پیامبر گفت "گر تو ببینی نشناسی ش باز." فرایند نگرش باب روز به دین در این دو دین جهانی از فردای به صلیب کشیدن مسیح و درگذشت محمد آغاز شد. در تاریخ هردو دین به اندازه ای به نمونه های متفاوت ــ و متضاد نیز ــ بر می خوریم که سخن گفتن از راست آئینی orthodoxy را از نظر دینی می باید بی معنی دانست و تنها در بافتار (کانتکست) سیاست و قدرت بررسی کرد.
مسیح از خشونت بیزار و به حکومت بی اعتنا بود. محمد ده سالی پس از موعظه بیهوده مردمان در مکه، از تصرف مدینه و حکومت بر آن به حکومت سراسر عربستان رسید و از دسته های کوچک مسلح "غزوات" پیشاپیش یک سپاه ده هزار نفری مکه را بی جنگ از قریش گرفت. با اینهمه پاپ ها هنگامی که توانستند، حکومت کردند و لشگر کشیدند (جولیوس دوم که جوشن نبرد می پوشید و شهر ها را می گشود و از کشتار مردمان باکی نداشت مشهور است.) "علما"ی شیعه هزار سالی چنان از حکومت رویگردان بودند که تقریبا همه ادبیات شیعی به توجیه فرمانروائی حکمرانان وقت می پردازد. آنگاه در دوره قاجار کسانی از میان شان ناگهان خواستند دست از پشت پادشاه ناتوان بردارند و زمام حکومت را خود بگیرند و ولایت فقیه برقرار سازند؛ و در دوره پهلوی توانستند. (علمای سنی هیچ گاه مدعی جدی حکومت نبوده اند).
در اسلام بر خلاف مسیحیت، خود محمد پیشینه عملگرائی را در دین گذاشت. او به عنوان رهبر سیاسی و نظامی، همواره مصلحت روز را در نظر می گرفت و کامیابی های نمایان ش به همان اندازه وحی مرهون مهارت سیاسی ش بود. سنت او بهترین راهنمای همه کسانی است که بخواهند بی رویگرداندن از دین نگرش دینی خود را تغییر دهند. "سیاست ما عین دیانت ما ست" را آخوند ها از او گرفته اند. اشکال در این است که خودشان را جای او می گذارند. اصلاحگران دینی همچنین می توانند به ناسخ و منسوخ های قرآن و احکامی که صورت نهائی خود را یکباره نیافته اند بازگردند. از قرآن می توان چنانکه آمده است تر و خشک ها گرفت.
اگر یک رهبر سیاسی-مذهبی که امروز در حکومت اسلامی ایران او را بالا تر از بزرگ ترین شخصیت های مذهبی اسلام می گذارند فتوی می دهد که حکومت می تواند اصول دین را نیز تعطیل کند و صدا از کسی در نمی آید جای تردید نمی ماند که در واقع دیانت است که عین سیاست می شود؛ و منع شرعی وجود ندارد و بسته به مصلحت دولت است ــ همان Raison d’Etat ی سرد و (سینیک) که بد نامی ش دامن فرانسویان را گرفته است تنها به این سبب که در سده هژدهم فرانسه زبان دیپلماسی بود.
اسلام در هزار و چهار صد سالی که از خاور تا باختر و در سه قاره بر زندگی اجتماعات تاثیر گذاشته خود پیوسته ناگزیر از کنار آمدن با اقتضای زمان و مکان بوده است. پادشاهی اموی در اسپانیا با خلافت های دمشق و بغداد همانندی نداشت و آن خلافت ها خود دوره های متفاوت می داشتند. امپراتوری عثمانی نمونه ای از رواداری در چهارچوب اسلامی بود ــ چهارچوبی که سلطان می گذاشت. در همان زمان در امپراتوری صفوی از رواداری به بد ترین جنایات به نام دین درگذر بودند و مسیحیان را گرامی می داشتند و یهودیان و زرتشتیان را با کشتن و تهدید به کشتن به اسلام در می آوردند ــ یکی را به مصلحت سیاست خارجی؛ دیگری را به ملاحظات سیاست داخلی. در امپراتوری هندوستان گورکانی (مغول) اورنگ زیب قشری جانشین اکبر آزاد اندیش می شد.
در خود جامعه های مسلمان مردمان همه گونه رویکرد به دین را به رضای دل خود دارند. در جاوه از همزیستی اسلام و هندوئیسم اندک اندک به تروریسم و بنیاد گرائی رسیده اند و اندک اندک می کوشند که از آن برگردند. در مصر آسان گیری مذهبی در درازای دو نسل جای به خشونت و رادیکالیسم داده است. سنیان بسنی و آلبانی با ترکان نزدیک تر به خود تفاوت دارند و اروپائی ترند. اسلام در افریقا بسته به منطقه و قبیله است. از همه اینها گذشته اسلام های گوناگون هست که اگر بتوانند ریشه یکدیگر خواهند کند ــ چنانکه صفویان در ایران با سنیان کردند و اکنون آخوند ها در بلوچستان می کنند. مردمان سرزمین های آسیای مرکزی و قفقاز از اسلام همسایگان خود می گریزند و در تاجیکستان دو نگرش به اسلام که همه از تفاوت قبیله ای بر می خاست کشور را به جنگ داخلی کشاند. شیعه جمکرانی با وهابی حنبلی همزیستی دارند ولی تا هنگامی که سیاست حکم کند. هر کدام خود را برحق می دانند ولی در جهان واقع هردو هستند و نمی توان گفت یکی باید دیگری را از میان ببرد. از این نمونه های بیشمار چه می توان آموخت؟
برای مردمی مانند ایرانیان که رفتارشان با دین در همین صد سال گذشته پر فراز و نشیب از همه رنگ بوده است و همواره نیز اسلام، در اساس شیعیگری، را بخشی از هویت خود دانسته اند مرزبندی میان دین، چنانکه آخوند می گوید و "روشنفکران اسلامی|" گفته اند، با زندگی امروزین که بی خردگرائی و عرفیگرائی و انسانگرائی، بی مدرنیته، به آن نمی توان رسید آسان تر از همه است. اگر آخوند سی سال توانسته است صرفا به اتکای قدرت سیاسی خود دین را هرگونه خواست بپیچاند، جامعه آزاد پیشرفته نیز می تواند رفتاری گزینشی داشته باشد و تاکید را بر آنچه از آموزه (دکترین) دینی که با شرایط زمان سازگار تر است بگذارد. به زبان دیگر مانند همیشه نگرش دینی خود را تغییر دهد.
مردم ما مشکلی با دین ندارند. مسئله سیاسی است ــ مانند همیشه.

فوق العاده! فرمانده نيروهاي انتظامي و نماز با شش زن عریان .... غزل!

اما یکشنبه شبی دوست شاعرمان رضا مقصدی از کلن آلمان زنگ زد که با این سوژه و خبر چه میکنی که سردار زارع فرمانده انتظامات تهران را با شش زن عریان دستگیر کرده اند که با آنها نماز جماعت میخوانده!
سر شام بودم. به رضا گفتم تا آخر شب یک کاریش میکنم. بعد از شام فالی از حافظ گرفتم. آمد:

در نمازم خم ابروی تو در یاد آمد - حالتی رفت که محراب به فریاد آمد

دیدم عجب که حافظ خم ابروی یار را سر نماز فقط به یاد میآورد و از حافظه میگذران، و در نتیجه محراب به فریاد میآید. خدا به محراب رحم کند در نماز جماعتی که سردار مسلمان میخواند.

در نمازم سر شب، شش زن عریان آمد
حالتی رفت که گلدسته به افغان آمد‏

قل هوالله احد گفتم و آن جی جی ناز
دوش بگرفته و لاحوله و تنبان آمد

رفتم الله صمد را که بگویم، فی فی
از حسادت پکر و دلخور و گریان آمد‏

لم یلد گفتم و لم یولد من روی لبم،
که به طرف دهنم سینه و پستان آمد

مالک یوم طرب بودم و در سجده ی من
کاروان کپل و باسن و هم ران آمد

من که منصوبه ی رهبر شده ام، با جهدم
انتظامات به سرتاسر تهران آمد

ما طرفدار نمازیم به قرآن حافظ
اشهدو آنّ َ که سردار مسلمان آمد

------------
دروغ چرا؟ فال حافظ را خودم انتخاب کردم، خودش نیامد. اشاعه ی خرافات نکنیم.