گذار - گفت‌وگو با مسعود نقره‌کار، نویسنده و پژوهش‌گر                                                                   
 

در شرایط کنونی، حکومت دینی ایران، علاوه بر نشان دادن وجه عدم تحمل دگراندیشی سیاسی، این خصلت ضددموکراتیک خود را در رابطه با مذاهب دیگر یا قومیت‌ها نیز نشان داده‌است.

این واقعیت را هم نمی توان نادیده گرفت که در مقاطع بسیار کوتاهی در میهنمان تحمل دگراندیشی دیده شده‌است، هم از طرف حکومتیان و هم سایر افراد و گروه‌های اجتماعی دگراندیش، که پاره‌هایی از افکار و کردار کوروش و یا دوران حکومت مصدق نمونه‌هایی از آن هستند.

این‌که چه عواملی سبب عدم تحمل، آزار و کشتار دگراندیشان می‌شود، برمی‌گردد به دو عاملی که به آن اشاره شد؛ و در دو دسته‌ی اصلی می‌توان قرارشان داد:

1- دلایل زیستی و روانی در انسان

2- دلایل محیطی، که در میان، می‌توان به مذاهب، و به‌طور کلی، تفکر و رفتار مذهبی و ایدئولوژیک

حکومت اسلامی همچنین سبب شده‌است که میلیون‌ها ایرانی تن به تبعید و مهاجرت بدهند. و می‌دانید که این حکومت حتی کار کشتارها را به خارج از ایران نیز کشاند. کشتار ده‌ها روشنفکر و دگراندیش سیاسی و عقیدتی در اروپا و امریکا و سایر کشور‌های جهان نشان دهنده‌ی ویژگی کم‌مانند حکومت اسلامی‌ست.

رابطه‌ی روشنفکران دگراندیش با جامعه (مردم) رابطه‌ای ضعیف بوده و هست، هم به دلیل شرایط تاریخی، فرهنگی(به ویژه مذهبی) و سیاسی جامعه‌ی ما، و هم به دلیل ضعف‌ها و لغزش‌های روشنفکران و به طور کلی جنبش روشنفکری و روشنگری میهنمان؛ که پرداختن به این عوامل جا و فرصت دیگری می‌طلبد. این دلایل سبب شده‌است که تولیدات فکری روشنفکران در میان همین گروه اجتماعی دست به دست شود و به میان مردم نرود. 

روانشناسی فردی، روانشناسی اجتماعی، جامعه شناسی مدرن و تجربه‌ی زندگی، نشان داده‌است که به تعداد انسان‌ها، ذهنیت و شخصیت متفاوت وجود دارد. مشکل بتوان دو انسان یافت که ذهنیت و شخصیت، و حتی اندیشه‌ای کاملا واحد داشته باشند، چه رسد به این که به دنبال ذهنیت و شخصیت و اندیشه‌ی واحد در یک گروه اجتماعی، طبقه و کل جامعه ‌باشیم.

تجربه‌ی حکومت اسلامی یکبار دیگر نشان داده‌است که پیامد تلاش و رفتار برای همانند و هم‌نواسازی اندیشه و عقیده، آن هم به ضرب آزار و توهین و تحقیر و تبعید و تکفیر و زندان و شکنجه، در واقع سازمان دادن قتل عام‌ها و کشتارهای بزرگ بوده و خواهد بود. کوشیدن در راه یکسان‌سازی انسان‌ها در عرصه‌‌ی اندیشه و نظر، بزرگ‌ترین اهانت به ذهنیت و شخصیت یگانه‌ی انسان‌ها؛ و تلاشی‌ست برای پیروزی غریزه‌ی حیوانی و «نیمه حیوانی» بر اندیشه و کردار انسانی.

به گمان من، سازماندهی اعتراض‌های پراکنده، و گسترش بی‌گسست و مداوم اعتراض‌ها، هنوز به عنوان یک ضرورت مطرح است. متاسفانه اعتراض‌ها، به‌ویژه در خارج کشور، هنگامی بروز می‌کنند و اوج می‌گیرند که حکومت اسلامی در داخل و یا خارج از کشور دست به جنایاتی تازه‌تر می‌زند. در غیراین‌صورت، اعتراض‌ها کاهش می‌یابند و دچار رخوت می‌شوند.  می‌باید به گونه‌ای سازماندهی کرد که حق طلبی‌ها، اعتراض‌ها و افشاگری‌ها سازمان یافته، مداوم و پیوسته باشند.